ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΟΣ;

Τα παιδιά-μετανάστες μπορεί να εμπλακούν σε διάφορες διοικητικές ή νομικές διαδικασίες στην ΕΕ, στα σύνορα, εντός εδάφους και στην περίπτωση μεταφοράς σε άλλη χώρα.  Αυτές οι διαδικασίες πρέπει να προσαρμόζονται στις ανάγκες και τα δικαιώματα των παιδιών. Αυτό περιλαμβάνει κατά κανόνα τα παρακάτω στοιχεία:

·             Tο συμφέρον του παιδιού πρέπει να αποτελεί πρωταρχικό μέλημα σε όλες τις αποφάσεις που το επηρεάζουν

·             Κατάλληλες διαδικασίες ταυτοποίησης (προσδιορισμός ως ασυνόδευτο ή παιδί που έχει χωριστεί από την οικογένειά του, εγγραφή, εκτίμηση ηλικίας αν είναι απαραίτητο, εντοπισμός (κινδύνου) ανιθαγένειας)

·             Παροχή φιλικών προς το παιδί πληροφοριών

·             Επιτροπεία για ασυνόδευτα παιδιά ή παιδιά που έχουν χωριστεί από την οικογένειά τους

·             Διερμηνείς/ πολιτισμικοί διαμεσολαβητές

·             Νομική βοήθεια και εκπροσώπηση

·             Πρόσβαση σε διαδικασίες (δυνατότητα να υποβάλουν αίτηση στο όνομά τους)

·             Συμμετοχή των παιδιών, συμπεριλαμβανομένων ευκαιριών να ακουστεί η φωνή τους

·             Αξιολόγηση ατομικών αναγκών, συμπεριλαμβανομένων, μεταξύ άλλων, της αξιολόγησης κινδύνου και της αξιολόγησης βέλτιστου συμφέροντος

·             Αποκατάσταση επαφής με την οικογένεια

·             Συμμετοχή με εξειδίκευση στα παιδιά και πληροφόρηση για τις διαδικασίες.

·             Συμμετοχή καταρτισμένου και εκπαιδευμένου προσωπικού

·             Πολυτομεακές προσεγγίσεις

·             Διαδικασίες προσδιορισμού καθεστώτος, οι οποίες διέπονται από Προσδιορισμούς Βέλτιστου Συμφέροντος

·             Πρόσβαση σε καταχώρηση γέννησης και δικαίωμα σε ιθαγένεια, ανεξάρτητα από το καθεστώς των γονέων

·             Εξαίρεση από ορισμένες διαδικασίες, όπως οι συνοριακές διαδικασίες

·             Αποτελεσματική προσφυγή, όπως δικαίωμα προσφυγής με ανασταλτική ισχύ και φιλικοί προς τα παιδιά μηχανισμοί καταγγελιών

·             Απαγόρευση κράτησης

·             Διασυνοριακή συνεργασία στον τομέα των πληροφοριών και των μετακινήσεων

·             Προστασία δεδομένων

Ωστόσο, οι διαδικασίες που ισχύουν για τα παιδιά-μετανάστες συχνά δεν είναι προσαρμοσμένες στις ανάγκες και τα δικαιώματα των παιδιών.  

Ειδικότερα, τα παιδιά που είναι μαζί με ενήλικα μέλη της οικογένειάς τους συχνά αντιμετωπίζονται ως εξαρτώμενα από τις ίδιες διαδικασίες και αποφάσεις που αφορούν τα ενήλικα μέλη της οικογένειας, με περιορισμένη διερεύνηση των ατομικών τους περιστάσεων και περιορισμένη ευαισθησία όσον αφορά τυχόν ανεξάρτητες ανάγκες των παιδιών.  

Επιπλέον, παρόλο που τυπικά υπάρχουν νομικές προβλέψεις οι οποίες ρητά αφορούν τα ασυνόδευτα παιδιά, πολλές από αυτές είναι διατυπωμένες με γενικούς όρους χωρίς τις κατάλληλες διαδικασίες εφαρμογής (π.χ. τη διασφάλιση του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού) Ομοίως, μπορεί να καθορίζουν ορισμένες σημαντικές διασφαλίσεις αλλά σπανίως καθορίζουν όλες τις απαραίτητες διαδικαστικές διασφαλίσεις (π.χ. μπορεί να υπάρχει πρόβλεψη επιτροπείας αλλά ανεπαρκής πρόβλεψη για νομική εκπροσώπηση και βοήθεια, ή το αντίστροφο). Συχνά αποτυγχάνουν να ανταποκριθούν στις ανάγκες και να εξασφαλίσουν τα δικαιώματα των παιδιών με ολοκληρωμένο τρόπο (π.χ. ένα παιδί μπορεί να έχει πρόσβαση σε διαδικασίες ασύλου αλλά να μην έχει πρόσβαση σε διαδικασία εντοπισμού μιας βιώσιμης λύσης όταν δεν υπάρχει αξίωση – ή όταν η αξίωση έχει απορριφθεί–για διεθνή προστασία).

Γενικότερα, οι αποτελεσματικές διαδικαστικές διασφαλίσεις συχνά εξαρτώνται από διυπηρεσιακές και πολυτομεακές προσεγγίσεις, οι οποίες περιλαμβάνουν διάφορους φορείς. Παρόλο που υπάρχει αυξημένη αναγνώριση ότι αυτό ισχύει, στην πράξη η αποτελεσματική διυπηρεσιακή εργασία σε αυτόν τον τομέα παραμένει δύσκολη και περιορισμένη ως προς πολλά σημαντικά πλαίσια.

ΠΟΙΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΔΙΑΚΥΒΕΥΟΝΤΑΙ;

Όπως σημειώθηκε παραπάνω, υπάρχουν πολλά διαφορετικά είδη διασφαλίσεων, οι οποίες είναι απαραίτητες ώστε να εξασφαλιστεί η πρόσβαση και η διασφάλιση των δικαιωμάτων των παιδιών, όπως αυτά περιγράφονται από την Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Παιδιού (CRC), συμπεριλαμβανομένων διασφαλίσεων ώστε να εξασφαλιστεί ότι θα παιδιά θα προσδιορίζονται και θα αντιμετωπίζονται ως παιδιά, ότι το βέλτιστο συμφέρον τους θα αποτελεί πρωταρχικό μέλημα σε όλες τις ενέργειες και ότι θα εξασφαλίζεται το δικαίωμά τους να ακούγεται η φωνή τους.

H Σύμβασηγια τα Δικαιώματα του Παιδιού συντονίζονται από τιςομάδες των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού που χρησιμοποιούνται για την αναφορά των χωρών στην Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Παιδιού (περιοδική επανεξέταση). Οι συγκεκριμένες ομάδες της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού χρησιμοποιούνται από τις εθνικές κυβερνήσεις κατά την υποβολή εκθέσεων στην Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού και αποτελούν χρήσιμο σημείο αναφοράς. Οι ακόλουθες ομάδες εστιάζουν ειδικότερα στις διαδικαστικές διασφαλίσεις: ορισμός του παιδιού, οι γενικές αρχές, βία εναντίον των παιδιών, πολιτικά δικαιώματα και ελευθερίες, οικογενειακό περιβάλλον και εναλλακτική φροντίδα και ειδικά μέτρα προστασίας.

Επιπλέον καθοδήγηση που αφορά ιδιαιτέρως το ζήτημα των διαδικαστικών διασφαλίσεων μπορεί επίσης να αντληθεί από τις Γενικές Παρατηρήσεις της Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού και συγκεκριμένα από:

Γενική Παρατήρηση αρ. 6 (2005): Μεταχείριση των ασυνόδευτων παιδιών και των παιδιών που έχουν χωριστεί από τις οικογένειές τους εκτός της χώρας καταγωγής τους

Γενική Παρατήρηση αρ. 12 (2009): Δικαίωμα ακρόασης του παιδιού

Γενική Παρατήρηση αρ. 13 στο άρθρο 19 της ΣΔΠ: το δικαίωμα του παιδιού να είναι απαλλαγμένο από κάθε μορφή βίας

Γενική Παρατήρηση αρ. 14 (2013) σχετικά με το δικαίωμα του παιδιού να λαμβάνεται πρωτίστως υπόψη το υπέρτατο συμφέρον του (άρθ. 3, παρ. 1)

Κοινή Γενική Παρατήρηση αρ. 3 της Επιτροπής των Μεταναστών Εργαζομένων και αρ. 22 της ΣΔΠ στο πλαίσιο της Διεθνούς Μετανάστευσης: Γενικές αρχές

Κοινή Γενική Παρατήρηση αρ. 4 της Επιτροπής των Μεταναστών Εργαζομένων και αρ. 23 της ΣΔΠ στο πλαίσιο της Διεθνούς Μετανάστευσης: Οι υποχρεώσεις των Συμβαλλόμενων Κρατών, ειδικά όσον αφορά τις χώρες διέλευσης και προορισμού

ΠΟΙΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ & ΠΟΙΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΕΕ ΕΧΟΥΝ ΣΥΝΑΦΕΙΑ;

Τα παιδιά υπόκεινται στις περισσότερες από τις διαδικασίες μετανάστευσης και ασύλου, είτε ως ασυνόδευτα παιδιά, είτε ως παιδιά που έχουν χωριστεί από την οικογένειά τους, είτε ως παιδιά που ταξιδεύουν με την οικογένειά τους, είτε ως παιδιά που προσπαθούν να βρουν ή να επανενωθούν με την οικογένειά τους σε άλλη χώρα. Συνεπώς, υπάρχει συνάφεια με κάθε νόμο και πολιτική της ΕΕ που αναφέρεται στο καθεστώς και την αντιμετώπιση του παιδιού (π.χ. όσον αφορά την πρόσβαση σε διαδικασίες, προστασία και υπηρεσίες κ.λπ.).

Οι προβλέψεις μπορεί να αφορούν όλους (να μην αφορούν δηλαδή συγκεκριμένα τα παιδιά αλλά να ισχύουν εξίσου για τα παιδιά), τους γονείς των παιδιών (και συνεπώς επηρεάζουν και τα παιδιά) και/η συγκεκριμένα τα παιδιά, συμπεριλαμβανομένων προβλέψεων που επικεντρώνονται στις διασφαλίσεις για τα ασυνόδευτα παιδιά.  

Τα σχετικά πλαίσια πολιτικών της ΕΕ επίσης εξελίσσουν τις διαδικασίες και τις πρακτικές.  Η δουλειά των υπηρεσιών της ΕΕ είναι σημαντική σε αυτόν τον τομέα, τόσο όσον αφορά τις μελέτες όσο και τα πρακτικά μέτρα υποστήριξης των Κρατών Μελών, συμπεριλαμβανομένης της καθοδήγησης και της εκπαίδευσης.

Οι λειτουργικές διαδικασίες των υπηρεσιών της ΕΕ πρέπει επίσης να σέβονται τα δικαιώματα των παιδιών, όπως κατά τη διάρκεια της εμπλοκής της Frontex σε ενέργειες διαχείρισης των συνόρων ή της εμπλοκής της Frontex και της EASO στα κέντρα μεταναστών στην Ελλάδα και την Ιταλία.

Όλες οι διαδικασίες

§  Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την προστασία των παιδιών-μεταναστών -
«Κατάλληλες διασφαλίσεις πρέπει να ισχύουν γα όλα τα παιδιά που βρίσκονται στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμπεριλαμβάνοντας όλα τα στάδια της διαδικασίας ασύλου και επιστροφής. Αυτή τη στιγμή, ορισμένα σημαντικά μέτρα προστασίας πρέπει να αυξηθούν, ιδιαιτέρως όσα αφορούν την πρόσβαση σε πληροφορίες, τη νομική εκπροσώπηση και την επιτροπεία, το δικαίωμα ακρόασης, το δικαίωμα πραγματικής προσφυγής, τις πολυτομεακές αξιολογήσεις και αξιολογήσεις ηλικίας σε συμμόρφωση με τα δικαιώματα» (σελίδα 9)

§  Διάφορα χρηματοδοτικά μέσα της ΕΕ μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την προώθηση των δικαιωμάτων των παιδιών-μεταναστών. Πριν το Ευρωπαϊκό Φόρουμ του 2016 για τα δικαιώματα του παιδιού, το οποίο αφορούσε αποκλειστικά τα παιδιά-μετανάστες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοίμασε ένα συνοδευτικό έγγραφο που περιείχε μια επισκόπηση των διαφορετικών κοινοτικών πόρων και του πεδίου εφαρμογής τους, με παραδείγματα από πρόσφατες συνεισφορές της ΕΕ.

Συνοριακές διαδικασίες

§  Κώδικας Συνόρων Σένγκεν
Για παράδειγμα, για ορισμένα άτομα – συμπεριλαμβανομένων οικογενειών με παιδιά – στα οποία απαγορεύτηκε η είσοδος επειδή δεν πληρούν όλες τις προϋποθέσεις, θα έπρεπε να έχει δοθεί μια τεκμηριωμένη γραπτή απόφαση στην οποία να δηλώνεται ο ακριβής λόγος άρνησης και θα έπρεπε επίσης να έχουν δικαίωμα προσφυγής (χωρίς ανασταλτική ισχύ) (Άρθρο 14). Δείτε επίσης το Άρθρο 6 όσον αφορά την ιδιαίτερη προσοχή που πρέπει να δοθεί τόσο για τα συνοδευόμενα όσο και για τα ασυνόδευτα παιδιά κατά τη διάρκεια των συνοριακών ελέγχων, ώστε να εξασφαλιστεί ότι δεν φεύγουν από το έδαφος ενάντια στην επιθυμία των γονέων/ νόμιμων κηδεμόνων τους.

§  Κανονισμός για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή:

Για παράδειγμα, η Υπηρεσία θα προσφέρει στα συμμετέχοντα Κράτη Μέλη, κατόπιν αίτησης, ελεγκτές αναγκαστικών επιστροφών, ώστε να ελέγχουν για λογαριασμό των Κρατών Μελών, τη σωστή εφαρμογή της επιχείρησης επιστροφής και των παρεμβάσεων επιστροφής καθ' όλη τη διάρκειά τους. Θα διαθέσει ελεγκτές αναγκαστικών επιστροφών με εξειδικευμένες γνώσεις στην προστασία των παιδιών, για οποιαδήποτε επιχείρηση επιστροφής περιλαμβάνει παιδιά». (άρθ. 29.4). Παρομοίως, «η Υπηρεσία θα διαθέτει στα Κράτη Μέλη, κατόπιν αίτησης, συνοδούς αναγκαστικής επιστροφής οι οποίοι θα συνοδεύουν τους επιστρέφοντες και θα λαμβάνουν μέρος στις επιχειρήσεις και παρεμβάσεις επιστροφής. Θα διαθέσει ελεγκτές αναγκαστικών επιστροφών με εξειδικευμένες γνώσεις στην προστασία των παιδιών για οποιαδήποτε επιχείρηση επιστροφής περιλαμβάνει παιδιά». (άρθ. 30.4).

Ο Κανονισμός για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή βρίσκεται αυτή τη στιγμή υπό επαναδιαπραγμάτευση με βάση τις προτάσεις της Κομισιόν το 2016

§  Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν Δεν υπάρχουν ειδικές προβλέψεις για παιδιά. Ισχύουν γενικές προβλέψεις, όπως το δικαίωμα πληροφόρησης (αρθ. 42), το δικαίωμα πρόσβασης, διόρθωσης ανακριβών στοιχείων και διαγραφής παρανόμως αποθηκευμένων στοιχείων ή το δικαίωμα προσφυγής (αρθ. 43).

§  Ο Κανονισμός Eurodac ορίζει στο άρθρο 29 ότι η συλλογή, η μετάδοση και η σύγκριση στοιχείων δακτυλικών αποτυπωμάτων πρέπει να διεξάγεται με τρόπο κατάλληλο για την ηλικία του ατόμου, όταν πρόκειται για παιδί.

Ο Κανονισμός EURODAC βρίσκεται αυτή τη στιγμή υπό επαναδιαπραγμάτευση με βάση τις προτάσεις της Κομισιόν του 2016.

§  Εγχειρίδιο «Frontex VEGA Handbook: children at airports  (2015) - κατευθυντήριες γραμμές για τους συνοριακούς φρουρούς ώστε να βοηθούν παιδιά-θύματα σωματεμπορίας ή παιδιά που βρίσκονται σε κίνδυνο να γίνουν θύματα σωματεμπορίας στα εναέρια σύνορα. Το εγχειρίδιο καλύπτει τους ελέγχους εισόδου, μεταγωγής και εξόδου σε περιπτώσεις παράνομης μετανάστευσης και διασυνοριακού εγκλήματος στο οποίο εμπλέκονται παιδιά σε αεροδρόμια.

Παιδιά νομίμων μεταναστών συμπεριλαμβανομένων δικαιούχων δεθνούς προστασίας:

§  Οδηγία ΕΕ για τους επί μακρόν διαμένοντες - καλύπτει το καθεστώς και τα δικαιώματα των μεταναστών από χώρες εκτός ΕΕ, ο οποίοι έχουν διαμείνει μόνιμα και συνεχόμενα για 5 χρόνια και ικανοποιούν ορισμένες προϋποθέσεις. Οι διαδικαστικές διασφαλίσεις πρέπει επίσης να περιλαμβάνουν το δικαίωμα για αιτιολογημένη απόφαση και το δικαίωμα για προσφυγή (βλέπε αρθ. 10) και προστασία από το ενδεχόμενο απέλασης (αρθ. 12).

§  Οδηγία για την Οικογενειακή Επανένωση – καλύπτει τις προϋποθέσεις για αποδοχή οικογενειακής επανένωσης προς μετανάστες μόνιμους κατοίκους από χώρες εκτός ΕΕ, καθορίζει διαδικαστικές εγγυήσεις και παρέχει δικαιώματα για τα μέλη της οικογένειας, συμπεριλαμβανομένων της υποχρέωσης για τα Κράτη Μέλη να επιδεικνύουν τη δέουσα προσοχή για το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού κατά την εξέταση των αιτήσεων (αρθ. 5.5) και το δικαίωμα των παιδιών που επανενώθηκαν με τις οικογένειές τους να αποκτήσουν μια αυτόνομη άδεια διαμονής από τον χορηγό τους μόλις ενηλικιωθούν (αρθ. 15).

§  Η Οδηγία της ΕΕ για την «Μπλε Κάρτα», η Οδηγία της ΕΕ για ερευνητές, φοιτητές κ.λπ. και η Οδηγία της ΕΕ για τους Υπηρεσιακώς Μετατιθέμενους αναλύουν πτυχές της περίπτωσης οικογενειακών μελών εργαζομένων οι οποίοι έγιναν δεκτοί για απασχόληση υψηλής ειδίκευσης (κατόχους Μπλε Κάρτας), ερευνητές και υπηρεσιακώς μετατιθέμενους αντιστοίχως, και περιέχουν παρόμοιες διαδικαστικές διασφαλίσεις που περιλαμβάνουν, για παράδειγμα, ότι οι άδειες των οικογενειακών μελών (συμπεριλαμβανομένων των παιδιών) θα δίνονται εντός 90 ημερών στις περιπτώσεις που πληρούνται οι προϋποθέσεις για ερευνητές και υπηρεσιακώς μετατιθέμενους και όχι αργότερα από τους 6 μήνες για κατόχους Μπλε Κάρτας, από την υποβολή της αίτησης, και ότι κατά κανόνα οι άδειες διαμονής τους θα έχουν την ίδια διάρκεια με την άδεια διαμονής του βασικού κατόχου.

§  Οδηγία της ΕΕ για την Ενιαία Άδεια - θεσπίζει μια διαδικασία ενιαίας αίτησης συμπεριλαμβανομένων διαδικαστικών εγγυήσεων, όπως γραπτή ειδοποίηση και δικαίωμα ένστασης, για τους αιτούντες άδεια εργασίας, συμπεριλαμβανομένων οικογενειακών μελών που δεν έρχονται για εργασία, αλλά δεν περιλαμβάνει προβλέψεις για τη διαμονή των εξαρτωμένων παιδιών.

Παιδιά που ζητούν ή λαμβάνουν διεθνή προστασία:

§  Η Οδηγία για τη Διαδικασία Ασύλου περιλαμβάνει διασφαλίσεις για ασυνόδευτα παιδιά, όπως το δικαίωμα εκπροσώπησης και βοήθειας από ειδικευμένο επαγγελματία, ο οποίος εκτελεί τα καθήκοντά του/της έχοντας κατά νου το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού και του οποίου/της οποίας τα συμφέροντα δεν έρχονται σε σύγκρουση με εκείνα του ασυνόδευτου παιδιού (αρθ.25.1) ή το δικαίωμα να λαμβάνει δωρεάν νομικές και διαδικαστικές πληροφορίες (αρθ. 25.4).

§  Ο Κανονισμός Δουβλίνο ΙΙΙ περιλαμβάνει διασφαλίσεις όπως ότι «τα Κράτη Μέλη θα εξασφαλίζουν ότι ένας εκπρόσωπος εκπροσωπεί και/η βοηθά έναν ασυνόδευτο ανήλικο με βάση όλες τις διαδικασίες που προβλέπονται από αυτόν τον Κανονισμό. Ο εκπρόσωπος θα έχει τα προσόντα και τις ειδικές γνώσεις ώστε να εξασφαλίσει ότι τα βέλτιστα συμφέροντα του ανηλίκου λαμβάνονται υπόψη κατά τη διάρκεια των διαδικασιών που διεξάγονται με βάση αυτόν τον Κανονισμό» (αρθ. 6.2). Τα Κράτη Μέλη θα συνεργάζονται στενά για να προσδιορίζουν τα βέλτιστα συμφέροντα του παιδιού, λαμβάνοντας υπόψη την πιθανότητα επανένωσης με την οικογένεια, την ευημερία και κοινωνική ανάπτυξη του ανηλίκου, ζητήματα προστασίας και ασφάλειας (ειδικότερα, τον κίνδυνο σωματεμπορίας) και τις απόψεις του παιδιού, ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητά του (αρθ. 6.3). Μπορεί να αναζητηθεί η βοήθεια διεθνών οργανώσεων και πρέπει να διευκολύνεται η πρόσβαση του παιδιού σε υπηρεσίες ανεύρεσης αυτών των οργανώσεων.

Η υπάρχουσα νομοθεσία που αφορά την διεθνή προστασία βρίκεται αυτή τη στιγμή υπό επαναδιαπραγμάτευση με βάση τις προτάσεις της Κομισιόν το 2016.

§  Το σχέδιο της ΕΕ για την επανεγκατάσταση παρέχει τη δυνατότητα σε παιδιά εκτός ΕΕ τα οποία έχουν ανάγκη διεθνούς προστασίας να τη λάβουν εντός της ΕΕ.

Υπάρχει επιπλέον μια πρόταση υπό διαπραγμάτευση για έναν Κανονισμό που θα θεσπίσει ένα Πλαίσιο της Ένωσης για Επανεγκατάσταση.

§  Πρακτικός Οδηγός EASO για τα βέλτιστα συμφέροντα του παιδιού κατα τη διαδικασία ασύλου –εκδόθηκε το 2019. Συμβουλευτείτε την ιστοσελίδα της EASO για άλλες μορφής στήριξης και καθοδήγησης που ενδέχεται να αποδειχθούν σχετικές με τις δικονομικές εγγυήσεις, συμπεριλαμβανομένης της "μόνιμης στήριξης: στήριξη και ενθάρρυνση της κοινής ποιότητας της διαδικασίας ασύλου, μέσω της κοινής κατάρτισης, του κοινού επιμορφωτικού υλικού για παροχή ασύλου, των κοινής ποιότητας και των κοινών πληροφοριών σχετικά με της χώρες καταγωγής". Δείτε επίσης τον Πρακτικό Οδηγό EASO για την εκτίμηση της ηλικίας και τον Πρακτικό Οδηγό ΕΑSO στον εντοπισμό οικογενειών.

Παιδιά-θύματα σωματεμπορίας:

§  Η οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα παιδιά-θύματα σωματεμπορίας -επηρεάζει τα παιδιά που έχουν πέσει θύματα σωματεμπορίας - δείτε συγκεκριμένα τα Άρθρα 13-16 σχετικά με την συμβολή και την στήριξη σε παιδιά θύματα, προστασία παιδιών θυμάτων σωματεμπορίας σε ανθρώπινα όντα σε εγκληματολογικές έρευνες και διαδικασίες και συνδρομή, στήριξη και προστασία ασυνόδευτων παιδιών θυμάτων σωματεμπορίας σε ανθρώπινα όντα.

§  Εγχειρίδιο Κηδεμονίας FRA - παρέχει λεπτομερή καθοδήγηση για τη διαχείριση του συστήματος κηδεμονίας και του έργου των κηδεμόνων για ασυνόδευτα και αποχωρισμένα παιδιά.

§  Επερχόμενος FRAΠρακτικός οδηγός για την ενίσχυση υπερεθνικών συνεργασιών: παιδιά θύματα σωματεμπορίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ή χρήζοντα προστασίας

Διαδικασίες για παιδιά που μπορεί να υπόκεινται σε απόφαση επιστροφής:

§  Οδηγία της ΕΕ για την επιστροφή (2008/115/ΕΚ) – διαδικασίες και δικαιώματα που αφορούν παιδιά που ταυτοποιούνται από τις αρχές μετανάστευσης ως παράνομοι κάτοικοι - βλέπε ειδικότερα το άρθρο 5 που απαιτεί από τα κράτη μέλη να λαμβάνουν δεόντως υπόψη το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού, της οικογενειακής του ζωής και της κατάστασης υγείας του, Άρθρο 10 που απαιτεί τη συνδρομή σε ασυνόδευτους ανήλικους από κατάλληλα όργανα, αλλά πέραν των αρχών που επιβάλλουν την επιστροφή και μια διαδικασία καθορισμού για το βέλτιστο συμφέρον των παιδιών πριν από την απομάκρυνση για την εξασφάλιση της εφαρμογής των κατάλληλων διακανονισμών συνοδείας στην χώρα επιστροφής. Το Άρθρο 17 που περιορίζει την ικανότητα των Κρατών Μελών να συλλαμβάνουν παιδιά ( θα πρέπει να αποτελεί "ένα έσχατο μέτρο προσφυγής και για την μικρότερη κατάλληλη χρονική περίοδο" και "το βέλτιστο συμφέρον των παιδιών θα αποτελεί την κύρια μέριμνα στο πλαίσιο της σύλληψης"). Επιπλέον τα παιδιά, όπως και οι υπόλοιποι υπήκοοι τρίτων χωρών που υποχρεούνται σε επιστροφή, έχουν δικαίωμα έφεσης ενώπιον αρμόδιας δικαστικής ή διοικητικής αρχής (Άρθρο 13.1).  
Η ρύθμιση αναθεωρείται, προς το παρόν, βασιζόμενη σε πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής από τον Σεπτέμβριο του 2018.

§  Η σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να καταστούν οι επιστροφές πιο αποτελεσματικές, 7 Μαρτίου 2017 – δείτε συγκεκριμένα την παράγραφο 12 (γ) ("Τα Κράτη Μέλη θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι το αυτόματο ανασταλτικό αποτέλεσμα των εφέσεων κατά των αποφάσεων επιστροφής χορηγείται όταν αυτό είναι αναγκαίο για την συμμόρφωση με τα Άρθρα 19(2) και 47 του Κεφαλαίου") και παράγραφο 12 (β) ("Τα Κράτη Μέλη θα παρέχουν την μικρότερη δυνατή προθεσμία υποβολής εφέσεων κατά των αποφάσεων επιστροφής που πάρθηκαν από το εθνικό δίκαιο σε συγκρίσιμες περιπτώσεις, για την αποφυγή κακής χρήσης των δικαιωμάτων και των διαδικασιών").

§  Εγχειρίδιο Επιστροφής της ΕΕ, αναθεωρημένο στις 27 Σεπτεμβρίου 2017 (Ανακοίνωση της Επιτροπής) - το εγχειρίδιο έχει ως στόχο να κατευθύνει την εφαρμογή της οδηγίας για την επιστροφή, και αναθεωρήθηκε την 7η Μαρτίου 2017 για να αντικατοπτρίζει την σύστασης του ΕΚ, ώστε να καταστούν οι επιστροφές πιο αποτελεσματικές. To εγχειρίδιο ορίζει:

"Μια από τις εναλλακτικές που πρέπει να εξεταστούν είναι η επιστροφή, όταν αναζητείται μια διαρκής λύση για ασυνόδευτους ανήλικους, και η δράση κάθε κράτους μέλους πρέπει να λάβει υπόψη της ως καίρια παράμετρο το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού. Προτού αποφασιστεί να επιστραφεί ένα ασυνόδευτο παιδί και σύμφωνα με το Άρθρο 12(2) της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού, τα εν λόγω παιδιά οφείλουν να ακουστούν, είτε άμεσα, είτε μέσω εκπροσώπου ή αρμόδιου φορέα, και πάντα πρέπει να διεξαχθεί μια αξιολόγηση του συμφέροντος του παιδιού σε ατομική βάση, συμπεριλαμβάνοντας τις ιδιαίτερες ανάγκες, την τρέχουσα κατάσταση στην οικογένεια και την κατάσταση και τις συνθήκες υποδοχής στην χώρα επιστροφής. Μια τέτοια αξιολόγηση οφείλει να εξετάσει συστηματικά αν η επιστροφή στην χώρα καταγωγής, συμπεριλαμβανομένης της επανένωσης με την οικογένεια, είναι προς το συμφέρον του παιδιού. Η αξιολόγηση οφείλει να διεξαχθεί από τις αρμόδιες αρχές με βάση μια πολύπλευρη προσέγγιση που περιλαμβάνει τον ορισμένο κηδεμόνα του ανήλικου και/ή την αρμόδια αρχή προστασίας ανηλίκων..."

Παιδιά ανιθαγενείς/Παιδιά που κινδυνεύουν να μείνουν ανιθαγενείς

·       Συμπέρασμα του Συμβουλίου σχετικά με την ανιθαγένεια - Υπενθυμίζεται ότι το δικαίωμα να αποκτήσει κανείς υπηκοότητα, επαναλαμβάνεται σε πλήθος έγγραφα του διεθνούς νόμου για τα ανθρώπινα δικαιώματα, όπως το Σύμφωνο για τα ατομικά και πολιτικά δικαιώματα, τη Σύμβαση για την εξάλειψη της διάκρισης κατά των γυναικών και τη Σύμβαση για τα δικαιώματα των παιδιών.

·       Συμπέρασμα του Συμβουλίου σχετικά με την Προώθηση και την προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού - Καλεί τα κράτη μέλη να... "αναδεικνύουν τη σημασία της καταχώρισης της γένεσης σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο".

Άλλα συναφή διεθνή πρότυπα

·       Ευρωπαϊκή Συνθήκη για την ιθαγένεια - παρέχει αρχές και κανόνες, που ισχύουν σε όλες τις πτυχές της ιθαγένειας και έχει σχεδιαστεί ώστε να εξασφαλίζει ότι η απόκτηση ιθαγένειας είναι ευκολότερη, η ιθαγένεια δεν μπορεί να αποσυρθεί αυθαίρετα, οι διαδικασίες που κυβερνούν τις αιτήσεις ιθαγένειας είναι δίκαιες και ισότιμες. Βλ. ιδίως το άρθρο 6 για την απόκτηση ιθαγένειας, που δηλώνει ότι ο εθνικός νόμος πρέπει να δίνει δυνατότητα η ιθαγένεια να αποκτάται από παιδιά που διαφορετικά θα ήταν ανιθαγενείς κατά τη γέννησή τους, και παιδιά που έχουν παραμείνει ανιθαγενείς στην περιοχή.

·       Σύμβαση του 1961 για τη μείωση των περιπτώσεων των ανιθαγενών - το κορυφαίο διεθνές έγγραφο που καθορίζει τους κανόνες, ώστε να αποτρέπεται η ύπαρξη περιπτώσεων ανιθαγένειας.

Σημείωση: Για μια επισκόπηση των νομικών διατάξεων και οδηγιών που αφορούν ασυνόδευτα παιδιά από τον Ιούνιο του 2014, βλ. www.connectproject.eu.

Νομολογία

Σημαντική διεθνής και Ευρωπαϊκή νομολογία έχει ανακοινωθεί καθώς μπορεί να δημιουργήσει δικαίωμα παραμονής σε μια χώρα με βάση τα ανθρωπινά (και των παιδιών) δικαιώματα και τη διεθνή προστασία. Συχνά αυτή σχετίζεται με εφέσεις κατά αποφάσεων επιστροφής ή εντολές απομάκρυνσης. Η νομολογία μπορεί να είναι χρήσιμη στη στήριξη της υπεράσπισης. Συμβουλευτείτε τους ιστοτόπους του:

§  Δικαστηρίου της Ε. Ε.

§  του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρώπινων Δικαιωμάτων

§  της Επιτροπής Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του ΠαιδιούΠροαιρετικό Πρωτόκολλο αριθμός 3 Διαδικασία Καταγγελιών

§  http://www.europeanmigrationlaw.eu/

§  Βάση Πληροφοριών Ασύλου (AIDA)

§  Εργαλείο νομολογίας της PICUM (Πλατφόρμα Διεθνούς Συνεργασίας για τους μετανάστες χωρίς έγγραφα).

 

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΧΩΡΟ: Έχει ενημερωθεί τον Μάρτιο του 2019 

Συνοπτικά:

§  Η συνεχόμενη αναθεώρηση των εργαλείων διεθνούς προστασίας αποδεικνύεται παρατεταμένη και αμφισβητήσιμη. Καίρια διαδικαστικά ζητήματα υπό τον φακό της έρευνας συμπεριλαμβάνουν: φρούρηση, εκτίμηση ηλικίας και πρόσβαση σε νομική συνδρομή.

§  Μια πρόταση για αναθεώρηση της Οδηγίας για επιστροφή περιορίζει τα καίρια διαδικαστικά δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένων σχετικά με πρόσβαση σε, και ανασταλτικό αποτέλεσμα, των εφέσεων, οι οποίες θα επηρεάζουν παιδιά σε οικογένειες

§  Η ΕΕ χρηματοδοτεί την ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού δικτύου από κηδεμόνες

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ

Πολλές οργανώσεις σχολιάζουν ενεργά την αναθεώρηση της διεθνούς νομοθεσίας προστασίας, συμπεριλαμβανομένης της Οδηγίας Διαδικασιών και του Κανονισμού ΔΟΥΒΛΙΝΟ ΙΙΙ.

Το ECRE (Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες και τους Εξόριστους) έχει προσφέρει λεπτομερή σχόλια σχετικά με την Πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για Κανονισμό Διαδικασιών Ασύλου (διαθέσιμα εδώ), και την πρόταση για τον Κανονισμό Δουβλίνο ΙΙΙ (διαθέσιμη εδώ). Επίσης, δημοσίευσε επίσης ποικίλα Σημειώματα Πολιτικής σχετικά με την αναθεώρηση του και συμμόρφωση με τον Κανονισμό του Δουβλίνου διαθέσιμα εδώ:

Ο Δρόμος έξω από το Δουβλίνο: Αναθεώρηση του Κανονισμού του Δουβλίνου: https://www.ecre.org/wp-content/uploads/2016/10/Policy-Note-02.pdf

To Dublin or not to Dublin: https://www.ecre.org/wp-content/uploads/2018/11/Policy-Note-16.pdf

Η Βάση Πληροφοριών Ασύλου (ΑΙDA) συμπεριλαμβάνει μια συγκριτική αναφορά σχετικά με την έννοια της τρωτότητας στις διαδικασίες ευρωπαϊκού ασύλου που μπορείτε να βρείτε εδώ. ΗAIDA παρέχει λεπτομερείς πληροφορίες για νομικά πλαίσια, είδη, τύπους, μορφές πολιτικής και πρακτικής που επηρεάζουν παιδιά σε διαδικασία ασύλου, είτε είναι συναφή με συνθήκες υποδοχής, ενσωμάτωσης, είτε με διαδικαστικά ζητήματα.

Η πρότασή της Επιτροπής βασίστηκε στις συστάσεις της για "αναδιατύπωση" της Οδηγίας για την επιστροφή ειδικότερα, μειώνει καίρια διαδικαστικά δικαιώματα και εγγυήσεις κατά παιδιών για τα οποία εκδίδονται αποφάσεις επιστροφής, αποφάσεις σύλληψης, και τα οποία υπόκεινται σε απομάκρυνση. Για παράδειγμα, η προτεινόμενη διεύρυνση του ορισμού "κινδύνου απόδρασης" (Άρθρο 6) θα έχει ως αποτελέσμα περισσότεροι άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων και γονέων, να κρατούνται σε σύλληψη, να κρίνονται ακατάλληλοι για επιλογή για εθελοντική αποχώρηση, και περισσότερες απαγορεύσεις εισόδου να εκδίδονται. Η άμεση και αυτόματη έκδοση μιας απόφασης επιστροφής μαζί με απόρριψη ή τερματισμό μιας τακτικής κατοικίας (Άρθρο 8), θα έχουν ως αποτέλεσμα να εκδίδονται εντολές εγκατάλειψης της περιοχής και να βρίσκονται σε κίνδυνο απομάκρυνσης περισσότερα παιδιά, ακόμα και αν αυτό παραβιάζει τα δικαιώματά τους. Περιορισμοί σε εφέσεις και στις ανασταλτικές επιδράσεις τους (Άρθρο 14) περιορίζουν απευθείας την πρόσβαση σε αποτελεσματικά διορθωτικά μέσα και το δικαίωμα να εισακουστούν. Οι νέες διαδικασίες συνόρων (Άρθρο 22) έχουν απλοποιημένες διαδικασίες και υπερβολικά περιορισμένες δυνατότητες έφεσης. Η πρόταση υπόκειται σε τριμερείς διαπραγματεύσεις, επομένως το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει τώρα την ευκαιρία να καταθέσει τροπολογίες για την πρόταση, για διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (που επίσης μπορεί να προτείνει τροπολογίες) και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Καμία τροποποίηση των διατάξεων που αφορούν ειδικά τα ασυνόδευτα παιδιά δεν έχει προταθεί από την Επιτροπή.

23 Οργανισμοί της κοινωνίας των πολιτών και των Ηνωμένων Εθνών εξέδωσαν μια κοινή δήλωσητον Φεβρουάριο του 2018 κατά της πρότασης EURODAC, η οποία θα επέτρεπε την χρήση άσκησης βίας για την απόκτηση δακτυλικών αποτυπωμάτων και εικόνες προσώπου των παιδιών. Οδηγήθηκαν στο συμπέρασμα ότι "η άσκηση βίας με οποιονδήποτε τρόπο ή μορφή στο πλαίσιο των συναφών με την μετανάστευση διαδικασιών, παραβιάζει τα δικαιώματα των παιδιών, τα οποία δικαιώματα τα κράτη μέλη της ΕΕ δεσμεύτηκαν να σέβονται και να τηρούν". Η θέση σχετικά με την πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ορίζει ότι τα κράτη μέλη δεν θα ασκούν βία κατά των παιδιών για την απόκτηση των δακτυλικών αποτυπωμάτων τους ή την εικόνα του προσώπου τους. Επίσης, συμπεριλαμβάνει διατάξεις ειδικές για τα παιδιά περιλαμβάνοντας πληροφορίες για τα παιδιά κατάλληλες για την ηλικία τους, κατάρτιση των υπαλλήλων και παραπομπή σε αρμόδιες εθνικές αρχές προστασίας παιδιών (Τροποποίηση 44). Ο Κανονισμός EURODAC είναι ακόμη στο στάδιο των διαπραγματεύσεων μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής.

Άλλο

Οι κατευθυντήριες οδηγίες του συμβουλίου της Ευρώπης σχετικά με μια Δικαιοσύνη Φιλική προς τα Παιδιά - αυτές οι κατευθυντήριες οδηγίες από το Συμβούλιο της Ευρώπης (και όχι από την Ευρωπαϊκή Ένωση) εξηγούν τις διαδικαστικές εγγυήσεις που είναι ζωτικής σημασίας για την διασφάλιση διαδικασιών προσαρμοσμένες στις ανάγκες των παιδιών. Παρέχουν πολύτιμη στήριξη σε συστάσεις υποστήριξης. Επίσης, δύνανται να στηρίζουν οργανισμούς στην διαβούλευση σχετικά με τις εγγυήσεις που γενικά θέτονται για παιδιά στην δικαιοσύνη και να υποστηρίζουν τις ισάξιες διαδικασίες που θέτονται για παιδιά σε μετανάστευση (π.χ. ανάμιξη δικηγόρων καταρτισμένων στα δικαιώματα των παιδιών).

Το εγχειρίδιο σχετικά με πληροφορίες φιλικές προς τα παιδιά του Συμβουλίου της Ευρώπης για επαγγελματίες της πρώτης γραμμής: οδηγίες σχετικά με τον τρόπο τον οποίο να πραγματοποιείται η μεταφορά των φιλικών προς τα παιδιά πληροφοριών σε παιδιά σε μετανάστευση

Οι παρατηρήσεις της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες σχετικά με την χρήση της εκτίμησης της ηλικίας στην ταυτοποίηση αποχωρισμένων ή ασυνόδευτων παιδιών που αναζητούν άσυλο - Ανώτατο Δικαστήριο της Λιθουανίας (Ιούνιος 2015) παραπέμπουν σε εφαρμοστέες αρχές και εφαρμοστέα πρότυπα στην εκτίμηση της ηλικίας.

Το #StatelessnessIndex αποτελεί ένα συγκριτικό εργαλείο αναπτυγμένο και διατηρημένο από το Ευρωπαϊκό Δίκτυο σχετικά με την Ανιθάγενειαπου αξιολογεί το δίκαιο, την πολιτική και την πρακτική των ευρωπαϊκών χωρών για την προστασία των ανιθαγενών ατόμων, και την πρόληψη και την μείωση της ανιθαγένειας, κατά των διεθνών τύπων και των βέλτιστων πρακτικών. Είναι ένα εργαλείο δημιουργημένο για την κοινωνία των πολιτών, τις κυβερνήσεις, τους ερευνητές, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και άλλα ενδιαφερόμενα άτομα. Κάτω από το θέμα της "της πρόληψης και της μείωσης της ανιθάγενειας", ο Δείκτης επιτρέπει στους χρήστες να εκτιμήσουν την επάρκεια των εγγυήσεων σε νόμους εθνικότητας για την πρόληψη και την μείωση της ανιθαγένειας παιδιών γεννημένων στην περιοχή ή με γονείς αλλοδαπούς εξωτερικού, ένθετα ή υιοθετημένα παιδιά. Εξετάζει τη νομοθεσία, την πολιτική και την πρακτική στον απολογισμό γεννήσεων, συμπεριλαμβανομένης της καθυστερημένης καταχώρησης γεννήσεων, και των μέτρων που υιοθετούν οι πολιτείες για να προάγουν την καταχώρηση γεννήσεων ανάμεσα σε ομάδες που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο να μην καταχωρηθούν, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών σε μετανάστευση.

#StatelessKids – Κανένα από τα παιδιά της Ευρώπης δεν πρέπει να είναι ανιθαγενής – το ευρωπαϊκό δίκτυο για την ανιθαγένεια έχει αναπτύξει διάφορους πόρους που τονίζουν το ζήτημα της παιδικής ανιθαγένειας στην Ευρώπη και το γεγονός ότι πολλές ευρωπαϊκές χώρες δεν διαθέτουν τις απαραίτητες δικλείδες ασφαλείας για την προστασία των παιδιών από την ανιθαγένεια. Τερματισμός της παιδικής ανιθαγένειας - Μια συγκριτική μελέτη των δικλείδων ασφαλείας για την εξασφάλιση του δικαιώματος στην ιθαγένεια των παιδιών που γεννήθηκαν στην Ευρώπη. συμπληρώνει την έκθεση του Ευρωπαϊκού Δικτύου για την Ανιθαγένεια από το 2015 Κανένα παιδί δεν πρέπει να είναι ανιθαγενής και παρέχει μια εις βάθος ανάλυση των νόμων περί εθνικότητας των 45 κρατών του Συμβουλίου της Ευρώπης έναντι των διεθνών κανόνων που χορηγούν την ιθαγένεια σε παιδιά που διαφορετικά είναι ανιθαγενή. Επιπλέον, υπάρχουν τρία χρήσιμα γραφήματα για την παιδική ανιθαγένεια, τα οποία καλύπτουν το τι σημαίνει για ένα παιδί να είναι ανιθαγενές, γιατί τα παιδιά γίνονται ανιθαγενή, και την καταχώρηση γέννησης.