Αλληλεγγύη και συνεργασία μεταξύ των κρατών- μελών της ΕΕ

Τελευταία ενημέρωση: Μάρτιος 2019

ΤΙ ΥΠΑΡΧΕΙ ΣΤΟΝ ΠΥΡΗΝΑ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ;

Τα παιδιά-μετανάστες μπορεί να εμπλακούν σε διαδικασίες της ΕΕ οι οποίες θα εμπεριέχουν διασυνοριακή συνεργασία μεταξύ των εθνικών αρχών. Η αποτελεσματική διασυνοριακή συνεργασία για την προστασία των παιδιών-μεταναστών βασίζεται σε μια διυπηρεσιακή και πολυτομεακή προσέγγιση που περιλαμβάνει διάφορους παράγοντες. Ωστόσο, ενώ τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα βρίσκονται στην ιδανική θέση να δημιουργήσουν μια βελτιωμένη διασυνοριακή συνεργασία, το νομικό και πολιτικό πλαίσιο είναι επί του παρόντος αρκετά γενικό και ελλιπές, η εφαρμογή του είναι ανεπαρκώς ανεπτυγμένη και η υποστήριξη για μιας τέτοιας μορφής συνεργασία πρέπει να βελτιωθεί.

Η ανάγκη για διασυνοριακή συνεργασία μπορεί να προκύψει, για παράδειγμα,όταν ένα παιδί υποβάλλει αίτηση διεθνούς προστασίας και είναι υπό εξέταση μεταφορά σε άλλη χώρα (βάσει του Κανονισμού Δουβλίνο ΙΙΙ ). Επίσης, μπορεί να προκύψει σε περιπτώσεις οικογενειακής επανένωσης ή κατά την αποκατάσταση των οικογενειακών δεσμών. Αποτελεσματική διασυνοριακή συνεργασία μεταξύ των διάφορων θεσμικών φορέων των εμπλεκόμενων χωρών στην υπόθεση (όπως η αρχή που είναι υπεύθυνη για τη διαδικασία του Δουβλίνου, η αρχή υποδοχής, οι αρχές προστασίας του παιδιού, κ.α.) είναι απαραίτητη για τη διασφάλιση της κατάλληλης εφαρμογής αυτών των διαδικασιών.

Επίσης,η διασυνοριακή συνεργασία είναι ζωτικής σημασίας για τη διασφάλιση της συνεχόμενης προστασίας και της εφαρμογής ενός ατομικού πλάνου φροντίδας σε όλα τα σύνορα. Για παράδειγμα, οι κηδεμόνες ή οι επαγγελματίες που είναι υπεύθυνοι για την ιατρική ή την ψυχοκοινωνική παρακολούθηση θα πρέπει να είναι σε θέση να επικοινωνούν με τους ομολόγους τους σχετικά με την κατάσταση και τις ανάγκες του παιδιού, με γνώμονα την αποτελεσματική εφαρμογή του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού.

Επίσης, η αποτελεσματική διασυνοριακή συνεργασία είναι εξίσου σημαντική προκειμένου να αποφευχθεί η έκθεση των παιδιών σε κινδύνους. Μια μελέτη που διεξήχθη από το σχέδιο SUMMIT το 2015[1] και νωρίτερα από την Γη των Ανθρώπων το 2009[2] διαπίστωσε ότι ένας από τους λόγους για τους οποίους τα ασυνόδευτα παιδιά καταλήγουν να αγνοούνται είναι η μακροσκελής και κουραστική διαδικασία μεταφοράς σε άλλη χώρα, ειδικότερα σε περιπτώσεις όπου το παιδί προσπαθεί να επανενωθεί με μέλη της οικογένειάς του. Σε μερικές από αυτές τις περιπτώσεις, τα παιδιά εγκαταλείπουν τη διαδικασία ή χάνουν την εμπιστοσύνη στο σύστημα και προτιμούν να ταξιδεύουν με τα δικά τους μέσα. Τα παιδιά που μετακινούνται μόνα τους διασχίζοντας τα σύνορα είναι αναπόφευκτα εκτεθειμένα σε ποικίλους κινδύνους, συμπεριλαμβανομένης της έλλειψης στέγης, του υψηλού επιπέδου άγχους και αγωνίας, του λαθρεμπόριου, της εκμετάλλευσης και της παράνομης διακίνησης. Και όταν ένα παιδί όντως καταλήγει να χάνεται από την φροντίδα και υπάρχει υποψία ότι βρίσκεται σε άλλη χώρα, πρέπει να εφαρμόζεται η διασυνοριακή συνεργασία για τη διασφάλιση μιας κατάλληλης παρακολούθησης.

Παρόλο που η κρίσιμη σημασία της αναγνωρίζεται ολοένα και πιο πολύ, στην πράξη η διασυνοριακή συνεργασία για την αντιμετώπιση των εξαφανίσεων παιδιών φαίνεται ότι αποτελεί την εξαίρεση και όχι τον κανόνα. Όταν πυροδοτείται η διασυνοριακή συνεργασία, βασίζεται σε προσωπικές διασυνδέσεις, παρά σε τυπικές, σαφείς και τυποποιημένες διαδικασίες[3]. Συχνά, η συνεργασία διακυβεύεται από έλλειψη σαφήνειας σχετικά με τους ρόλους των υπηρεσιών σε διαφορετικές χώρες και σχετικά με τις διαδικασίες που πρέπει να ακολουθηθούν[4]. Ανεπαρκής ανταλλαγή εθνικών πληροφοριών μεταξύ των υπηρεσιών (που προκύπτει μεταξύ άλλων, από την έλλειψη επαρκούς συστήματος ανταλλαγής πληροφοριών που παρέχει ένα σαφές τοίχος προστασίας ανάμεσα στην προστασία και την επιβολή μετανάστευσης, έλλειψη εμπιστοσύνης και ανησυχία σχετικά με το GDPR όταν ανταλλάσσονται ευαίσθητες πληροφορίες για την περίπτωση ενός παιδιού) και δυσκολίες στην αδιαμφισβήτητη ταυτοποίηση του παιδιού επίσης εμποδίζουν την αποτελεσματική διεθνική συνεργασία[5].

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΟΥ ΔΙΑΚΥΒΕΥΟΝΤΑΙ;

Βλέπε την ενότητα σχετικά τα δικαιώματα των παιδιών που διακυβεύονται σε αυτή την σελίδα.

ΠΟΙΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΕΕ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ;

Βασική πολιτική της ΕΕ και νομοθετικά μέτρα περιλαμβάνουν:

▪          συνοριακές διαδικασίες,

▪          διαδικασίες διεθνούς προστασίας, συμπεριλαμβανομένων των διαδικασιών ασύλου και των διαδικασιών του Δουβλίνου (προκειμένου να καθοριστεί ποιο κράτος μέλος έχει την ευθύνη να διεκδικήσει αίτημα διεθνούς προστασίας)

▪          διαδικασίες οικογενειακής επανένωσης,

▪          διαδικασίες εμπορίας ανθρώπων και

▪          διαδικασίες επιστροφής.

Αυτά περιλαμβάνουν διατάξεις που αφορούν ειδικά τα παιδιά, συμπεριλαμβανομένων διατάξεων που εστιάζονται στη διασυνοριακή συνεργασία για ασυνόδευτα παιδιά.

Ο ρόλος των υπηρεσιών της ΕΕ είναι σημαντικός σε αυτόν τον τομέα, αναφορικά με τις μελέτες και την ανάπτυξη πρακτικών μέτρων στήριξης για τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένης της καθοδήγησης και της εκπαίδευσης, αλλά και μέσω της συμμετοχής σε εγχειρήματα, όπως η συμμετοχή της Frontex σε δραστηριότητες διαχείρισης συνόρων ή η συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Υποστήριξης για το Άσυλο, της Frontex και της Ευρωπόλ σε κομβικά σημεία υποδοχής σε Ελλάδα και Ιταλία.

Όλες οι διαδικασίες

§  Η Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την προστασία των παιδιών-μεταναστών

ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να συλλέγουν και να ανταλλάσσουν συγκρίσιμα δεδομένα για τη διευκόλυνση του διασυνοριακού εντοπισμού αγνοούμενων παιδιών και την επιβεβαίωση των οικογενειακών δεσμών, καθώς και για την διασφάλιση γρήγορου και αποτελεσματικού εντοπισμού της οικογένειας, εντός ή εκτός της ΕΕ, μέσω της πλήρους αξιοποίησης των υφιστάμενων διαύλων διασυνοριακής συνεργασίας. Τα κράτη μέλη υποβάλλουν έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της Ανακοίνωσης της 12ης Απριλίου (τελευταία ενημέρωση στις 12 Ιανουαρίου 2018), συμπεριλαμβανομένης της συλλογής και της ανταλλαγής συγκρίσιμων δεδομένων.

Διαχείριση των συνόρων

§  Ο Κανονισμός Eurodac (EE) 603/2013: καθιερώνει την βάση δεδομένων "Eurodac" για τη σύγκριση δακτυλικών αποτυπωμάτων υπηκόων τρίτων χωρών και απάτριδων που έχουν συλληφθεί σε σχέση με παράνομη διέλευση των εξωτερικών συνόρων κράτους μέλους, εφόσον βρίσκονται τουλάχιστον στην ηλικία των 14 ετών, για τον σκοπό της διαχείρισης των αιτημάτων ασύλου. Η παρούσα Οδηγία τελεί υπό αναθεώρηση.

§  Το σύστημα πληροφοριών Σένγκεν (SIS): επιτρέπει στις αρμόδιες εθνικές αρχές, όπως η αστυνομία και οι φύλακες συνόρων, να ανταλλάσσουν πληροφορίες σχετικά με την ασφάλεια και τη διαχείριση των συνόρων, συμπεριλαμβανομένης της εισαγωγής και της διαβούλευσης με τις καταχωρίσεις σχετικά με τα (αγνοούμενα) πρόσωπα. Τα εξειδικευμένα εθνικά τμήματα SIRENE που βρίσκονται σε κάθε κράτος μέλος εξυπηρετούν ως μοναδικά σημεία επικοινωνίας για την ανταλλαγή τωνσυμπληρωματικών πληροφοριών και τον συντονισμό των ενεργειών που σχετίζονται με τις καταχωρίσεις του SIS.

§  Το Σύστημα Πληροφοριών για τις Θεωρήσεις (απόφαση του Συμβουλίου 2004/512/ΕΚ): επιτρέπει στις χώρες Σένγκεν να ανταλλάσσουν δεδομένα θεωρήσεων. Απαρτίζεται από ένα κεντρικό σύστημα πληροφοριών και από ένα δίκτυο επικοινωνιών που συνδέει αυτό το κεντρικό σύστημα με τα εθνικά συστήματα.

§  Κανονισμός για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή (ΕΕ) 2016/1624: ως μέρος της ευρωπαϊκής ολοκληρωμένης διαχείρισης των συνόρων, θα πρέπει να στηρίζει και να συντονίζει την τεχνική και την επιχειρησιακή συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών (άρθρο 4). Ο εν λόγω κανονισμός τελεί υπό αναθεώρηση.

§  ο κώδικας συνόρων του Σένγκεν (Κανονισμός (ΕΕ) Αριθμός 610/213) υποχρεώνει τα κράτη μέλη να συμπεριλάβουν στα προγράμματα κατάρτισης για συνοριοφύλακες εξειδικευμένη κατάρτιση για την ανίχνευση και την αντιμετώπιση περιπτώσεων που αφορούν ευάλωτα άτομα, όπως ασυνόδευτους ανήλικους και θύματα εμπορίας ανθρώπων. Επίσης, τα κράτη μέλη πρέπει να ορίζουν εθνικά σημεία επαφής για διαβουλεύσεις σχετικά με τις καταστάσεις των παιδιών. Μια λίστα από αυτά τα εθνικά σημεία είναι διαθέσιμη στα κράτη μέλη από την Επιτροπή.

Παιδιά νόμιμων μεταναστών και δικαιούχων διεθνούς προστασίας:

▪          Οδηγία ΕΕ για τους επί μακρόν διαμένοντες - καλύπτει το καθεστώς και τα δικαιώματα των μεταναστών από χώρες εκτός ΕΕ, οι οποίοι έχουν διαμείνει μόνιμα και συνεχόμενα για 5 χρόνια, και πληρούν ορισμένα κριτήρια.

Το άρθρο 25 προβλέπει τον ορισμό σημείων επαφής σε κάθε κράτος μέλος, που θα είναι υπεύθυνα για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις άδειες παραμονής και την προστασία από την απέλαση.

Παιδιά που αναζητούν ή τους έχει χορηγηθεί διεθνής προστασία:

[Η υπάρχουσα νομοθεσία διεθνούς προστασίας βρίσκεται σε στάδιο επαναδιαπραγμάτευσης με βάση τις προτάσεις της Επιτροπής που έλαβαν χώρα το 2016]

▪          o Κανονισμός Δουβλίνο III καθορίζει ποιο κράτος μέλος είναι υπεύθυνο για την επανεξέταση ενός αιτήματος διεθνούς προστασίας και παρέχει ρητές εγγυήσεις για παιδιά. Τα βέλτιστα συμφέροντα του παιδιού, και το δικαίωμα στην οικογενειακή ζωή , θεωρούνται επίσης ως πρωταρχικές προτεραιότητες κατά την εφαρμογή του Κανονισμού (αιτιολογικές σκέψεις 13,16 και άρθρο 6).

Ο Κανονισμός υποχρεώνει τα κράτη μέλη να λαμβάνουν υπόψη τις πιθανότητες οικογενειακής επανένωσης κατά την αξιολόγηση των βέλτιστων συμφερόντων του παιδιού. Για τους ασυνόδευτους ανηλίκους, τα κράτη έχουν συγκεκριμένες υποχρεώσεις για την ταυτοποίηση των μελών της οικογένειας, των αδελφών ή των συγγενών. Η υποχρέωση περιλαμβάνει το καθήκον να αναζητούν τα μέλη της οικογένειας και να λαμβάνουν υπόψη τις πληροφορίες που παρέχονται από τον ανήλικο. Επιπροσθέτως, υπάρχουν καθήκοντα για τα κράτη μέλη να συντονίζουν και να ανταλλάσσουν πληροφορίες με άλλα κράτη μέλη για την ταυτοποίηση οικογενειακών μελών, να επιβεβαιώνουν την ύπαρξη αποδεδειγμένων οικογενειακών δεσμών (μέσω της διαβούλευσης με τα άλλα κράτη μέλη, του ελέγχου μητρώων, των αδειών παραμονής, των αποδείξεων των σχέσεων και, όπου είναι απαραίτητο των εξετάσεων DNA) και να αξιολογούν την ικανότητα του συγγενή να φροντίσει το παιδί[6]. Όταν η μεταφορά πρόκειται να διεξαχθεί, το κράτος μέλος που πραγματοποιεί τη μεταφορά επικοινωνεί στο κράτος μέλος υποδοχής όλες τις απαραίτητες πληροφορίες και θα μεταφέρει όλες τις απαραίτητες πληροφορίες που επιτρέπουν επαρκή βοήθεια, προστασία και σεβασμό για τα δικαιώματα του ατόμου.

·       Η Οδηγία για τις διαδικασίες ασύλου καθιερώνει μέσω του άρθρου 49 ότι "Τα κράτη μέλη, σε συνεργασία με την Επιτροπή, λαμβάνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα για την ανάπτυξη άμεσης συνεργασίας και την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των αρμόδιων αρχών".

·       H Οδηγία για τις συνθήκες υποδοχής αναφέρει τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ στον τομέα της υποδοχής των αιτούντων για διεθνή προστασία (αιτιολογική σκέψη 26). Η παρούσα Oδηγία τελεί υπό αναθεώρηση.

·       To σύστημα επανεγκατάστασης της ΕΕ παρέχει τη δυνατότητα σε παιδιά που κατάγονται από χώρες εκτός ΕΕ και χρήζουν διεθνούς προστασίας να τη λαμβάνουν εντός της ΕΕ. Υπάρχει επίσης μια πρόταση υπό διαπραγμάτευση για έναν Κανονισμό που θα θεσπίζει το πλαίσιο της Ένωσης για την επανεγκατάσταση.

·       Ο πρακτικός οδηγός της EASO (Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης για το Άσυλο) για το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού στη διαδικασία απόκτησης ασύλου εξετάζει πως θα εφαρμόσει τόσο τον δυνατόν καλύτερα για τα παιδιά την απόκτηση ασύλου στο Δουβλίνο

·       Ο πρακτικός οδηγός της EASO για τον εντοπισμό των οικογενειών τονίζει την ανάγκη συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ

·       Εκπαιδευτικό πρόγραμμα της EASO: Ενότητα οδηγίας για τις διαδικασίες απόκτησης ασύλου (12.), Ενότητα κανονισμού του Δουβλίνου(13.) Το δίκτυο των εθνικών μονάδων Δουβλίνου της EASO στοχεύει στην ενίσχυση της συνεργασίας και της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των εθνικών μονάδων του Δουβλίνου στα 32 κράτη μέλη του κανονισμού του Δουβλίνου.

·       Εγχειρίδιο επιτροπείας του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ (βλ. μέρος 4. Σχετικά με τη διακρατική συνεργασία κυρίως στο πλαίσιο προστασίας των παιδιών)

·       Έκθεση του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ για τα ασυνόδευτα παιδιά που ζητούν άσυλο στα κράτη μέλη της ΕΕ

Παιδιά θύματα εμπορίας:

·       Οδηγία της ΕΕ για την εμπορία –βλ. ιδίως στην αιτιολογική σκέψη (5): «Οι αρχές επιβολής του νόμου των κρατών μελών θα πρέπει να συνεχίσουν να συνεργάζονται για την ενίσχυση της καταπολέμησης της εμπορίας ανθρώπων. Ως προς αυτό, είναι απαραίτητη η στενή διασυνοριακή συνεργασία, μεταξύ άλλων και η ανταλλαγή πληροφοριών και βέλτιστων πρακτικών καθώς και ο συνεχής ανοικτός διάλογος μεταξύ των αστυνομικών, δικαστικών και οικονομικών αρχών των κρατών μελών. Ο συντονισμός των ερευνών και των διώξεων σε υποθέσεις εμπορίας ανθρώπων θα πρέπει να διευκολύνεται μέσω της ενισχυμένης συνεργασίας με την Europol και την Eurojust, με τη σύσταση κοινών ομάδων έρευνας [...]».

Διαδικασίες για παιδιά που μπορεί να υπόκεινται σε αποφάσεις επαναπατρισμού:

Η συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ στον τομέα των επαναπατρισμών συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την ανταλλαγή δεδομένων και την επιχειρησιακή συνεργασία στους ακόλουθους τομείς:

•⇥ παροχή βοήθειας κατά τη διέλευση σε περίπτωση επαναπατρισμού δια της αεροπορικής οδού

•              οργάνωση κοινών πτήσεων επαναπατρισμού

•              αμοιβαία αναγνώριση των αποφάσεων απελάσεων

•              και την εφαρμογή κατευθυντήριων γραμμών για τον αναγκαστικό επαναπατρισμό

·       Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Συνόρων και Ακτοφυλακής διαδραματίζει βασικό ρόλο στην επιχειρησιακή συνεργασία για τον επαναπατρισμό (άρθρα 27-33), λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τα δικαιώματα των παιδιών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε πρόταση για την περαιτέρω ενίσχυση του ρόλου της Υπηρεσίας στην πραγματοποίηση των επαναπατρισμών[7].

·       Οδηγία της ΕΕ για τον επαναπατρισμό (2008/115/ΕΚ) – διαδικασίες και δικαιώματα των παιδιών που προσδιορίζονται από τις αρχές μετανάστευσης ως παρανόμως διαμένοντες - Οι αιτιολογικές σκέψεις 7 και 19 ενισχύουν την ανάγκη για συνεργασία με τρίτες χώρες και μεταξύ των θεσμικών οργάνων που εμπλέκονται σε όλα τα στάδια της διαδικασίας επαναπατρισμού.

·       Σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για αύξηση της αποτελεσματικότητας των επιστροφών, 7 Μαρτίου 2017- Η αιτιολογική σκέψη 9 ενισχύει την ανάγκη «[...] για την έγκαιρη παροχή πληροφοριών στις αρμόδιες αρχές σχετικά με τις διαδικασίες και τα μέσα καθώς και τη συνεργασία μεταξύ όλων των φορέων που εμπλέκονται στις διάφορες διαδικασίες».

ΜΕΙΝΕΤΕ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΕΝΟΙ ΕΔΩ: Τελευταία ενημέρωση Μάρτιος 2019

Συνοπτικά:

·       Η τρέχουσα αναθεώρηση των μέσων της διεθνούς προστασίας της ΕΕ αποδεικνύεται παρατεταμένη και αμφιλεγόμενη, ιδίως λόγω της δυσκολίας να βρεθούν συμβιβασμοί σχετικά με τον κανονισμό του Δουβλίνου.

·       Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε πρόταση για την περαιτέρω ενίσχυση του ρόλου της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Συνόρων και Ακτοφυλακής στην πραγματοποίηση των επαναπατρισμών, συμπεριλαμβανομένων των κοινών επιχειρήσεων επαναπατρισμού μεταξύ των κρατών μελών.

·       Η αναθεώρηση του κανονισμού Eurodac ενέχει σημαντικούς κινδύνους όμως και πιθανές βελτιώσεις όσον αφορά την προστασία και τα δικαιώματα των παιδιών (βλέπε παρακάτω).

·       Το σύστημα πληροφοριών Σένγκεν έχει τη δυνατότητα να καταστήσει αποτελεσματικότερη τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών σε περιπτώσεις εξαφάνισης παιδιών στο πλαίσιο της μετανάστευσης, αλλά επίσης ενέχει σημαντικούς κινδύνους για την προστασία του παιδιού (βλέπε παρακάτω).

·       Η συνεχιζόμενη ανάπτυξη ενός Ευρωπαϊκού Δικτύου Επιτροπείας (EGN) αποτελεί θετική εξέλιξη (βλέπε παρακάτω)

Η προτεινόμενη αναθεώρηση του κανονισμού Eurodac επεκτείνει τους σκοπούς της βάσης δεδομένων Eurodac και επίσης προσδιορίζει και παρακολουθεί δευτερογενείς μετακινήσεις και επιβάλλει αποφάσεις σχετικά με τους επαναπατρισμούς. Μειώνει επίσης την ηλικία κατά την οποία ένα παιδί πρέπει να είναι εγγεγραμμένο, από τα 14 στα 6 έτη, και εισάγει τη χρήση εξαναγκασμού για τη λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων για παιδιά άνω των 14 ετών. Η μείωση της ηλικίας εγγραφής θα μπορούσε να είναι υπέρ του συντονισμού της προστασίας των παιδιών, τα δεδομένα καταχώρισης όμως θα χρησιμοποιηθούν επίσης για την επιβολή του κανονισμού του Δουβλίνου, τους περιορισμούς στις δευτερογενείς μετακινήσεις και τις αποφάσεις επαναπατρισμού, γεγονός που ενδέχεται να είναι αντίθετο με το συμφέρον των παιδιών και να οδηγήσει περισσότερα παιδιά να αποφεύγουν την επαφή και τη δέσμευση με τις κρατικές αρχές.

Η αναθεώρηση του συστήματος πληροφοριών Σένγκεν επέφερε ορισμένες θετικές αλλαγές στη χρήση των καταχωρήσεων στο SIS σε περιπτώσεις εξαφανισμένων παιδιών. Για παράδειγμα, είναι πλέον δυνατή η διαφοροποίηση μεταξύ

o   των φυγάδων,

o   των ασυνόδευτων παιδιών στο πλαίσιο της μετανάστευσης,

o   και των παιδιά που έχουν απαχθεί από ένα μέλος της οικογένειας

Ωστόσο, στην περίπτωση των αγνοούμενων παιδιών-μεταναστών, οι αρμόδιες αρχές μπορούν να μεταφέρουν το παιδί σε ασφαλές μέρος προκειμένου να εμποδίσουν τη συνέχεια του ταξιδιού τους, εφόσον το επιτρέπει η εθνική νομοθεσία. Οι αρχές μετανάστευσης εξουσιοδοτούνται πλέον να έχουν πρόσβαση στη βάση δεδομένων, συμπεριλαμβανομένων των καταχωρήσεων του άρθρου 32. Ο σκοπός του διπλού συστήματος SIS για την εξεύρεση αγνοουμένων (συμπεριλαμβανομένων των παιδιών) και τη διαχείριση του επαναπατρισμού θέτει σε κίνδυνο την προστασία των παιδιών και ενδέχεται να αποθαρρύνει την υποβολή αναφορών. Είναι απαραίτητο να υπάρξει ένα αυστηρό τείχος προστασίας μεταξύ προστασίας και επιβολής της μετανάστευσης.

Η αναδιατυπωμένη πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την τροποποίηση της Οδηγίας για τις συνθήκες υποδοχής ενισχύει τις υποχρεώσεις των κρατών μελών να συνεργάζονται μέσω δεικτών που έχουν αναπτυχθεί από την EASO και το δίκτυο της Ένωσης σχετικά με τις αρμόδιες αρχές υποδοχής της EASO.

ΠΟΡΟΙ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗΣ

Η έκθεση του προγράμματος SUMMIT (συντονισμένο από την οργάνωση Missing Children Europe) σχετικά με την βέλτιστη πρακτική και τις βασικές προκλήσεις της διυπηρεσιακής συνεργασίας για τη διασφάλιση των ασυνόδευτων παιδιών-μεταναστών από το να χαθούν είναι μια εμπεριστατωμένη μελέτη σχετικά με το ζήτημα της εξαφάνισης ασυνόδευτων παιδιών-μεταναστών, που διεξάγεται στο Βέλγιο, την Κύπρο, την Ελλάδα, την Ιρλανδία, την Ιταλία, την Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Στόχος αυτής της έρευνας είναι ο εντοπισμός ορθών πρακτικών και βασικών προκλήσεων στην διυπηρεσιακή συνεργασία, συμπεριλαμβανομένων των διασυνοριακών υπηρεσιών.

Επίσης, αναπτύχθηκε ένα εγχειρίδιο για τους επαγγελματίες της πρώτης γραμμής , το οποίο μεταφράζει τα ευρήματα της έρευνας σε πρακτικά παραδείγματα και εργαλεία, για να βελτιώσει τη γνώση και την ανταπόκριση των επαγγελματιών σε ατομικό επίπεδο, οι οποίοι εργάζονται άμεσα με ασυνόδευτα παιδιά ή με εξαφανίσεις παιδιών. Το εγχειρίδιο στοχεύει στην ενθάρρυνση και διάδοση πρακτικών σχετικά με τον καλύτερο τρόπο συνεργασίας, συμπεριλαμβανομένης της διασυνοριακής συνεργασίας, στην πρόληψη, την αντιμετώπιση και την περίθαλψη των αγνοούμενων ασυνόδευτων παιδιών.

Το ετήσιο συνέδριο με τίτλο «Χαμένοι στην μετανάστευση» συγκεντρώνει επαγγελματίες από διαφορετικές χώρες για να συζητήσουν τις ορθές πρακτικές που επιδρούν στην πρόληψη και στην αντιμετώπιση της εξαφάνισης των παιδιών-μεταναστών. Οι συστάσεις της τελικής διάσκεψης αφορούν την διασυνοριακή συνεργασία και διατίθενται εδώ.

Το πρόγραμμα Amina, με επικεφαλής την οργάνωση Missing Children Europe και τους συνεργάτες της, στοχεύει στην παροχή βοήθειας στους επαγγελματίες πρώτης γραμμής, αναπτύσσοντας εργαλεία που αντιμετωπίζουν τα κενά στη γνώση και την εξάσκησή τους στην συντονισμένη αντιμετώπισή τους σε περιπτώσεις παιδιών-μεταναστών που χάνονται για λόγους που σχετίζονται με την εμπορία ανθρώπων. Ένα σύνολο εργαλείων - όπως οι κατάλογοι ελέγχου, οι προτεινόμενες διαδικασίες, οι ενότητες για συνεργασία, και ένας οδηγός επικοινωνίας για τη διευκόλυνση της συνεργασίας μεταξύ των υπηρεσιών - θα διατεθεί στο τέλος του 2019 και θα παρουσιαστεί σε διάσκεψη με έδρα τις Βρυξέλλες τον Δεκέμβριο του 2019.

Το EGN είναι ένα πρόγραμμα που ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του 2018, χρηματοδοτούμενο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και διαχειριζόμενο από την οργάνωση Nidos, το οποίο αποσκοπεί στην ανάπτυξη ενός δικτύου ιδρυμάτων και υπηρεσιών που εργάζονται στον τομέα της επιτροπείας για ασυνόδευτα παιδιά και παιδιά χωρισμένα από τις οικογένειές τους. Το Δίκτυο έχει μεγάλες δυνατότητες να διαδραματίσει βασικό ρόλο στη βελτίωση της διασυνοριακής συνεργασίας μεταξύ των επιτρόπων και άλλων φορέων, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων μετακινήσεων, εμπορίας και εξαφανίσεων στο πλαίσιο του Κανονισμού του Δουβλίνου.

[1] Βέλτιστες πρακτικές και βασικές προκλήσεις για διυπηρεσιακή συνεργασία για την προστασία ασυνόδευτων παιδιών-μεταναστών από το να χαθούν , Missing Children Europe, 2015

[2] Disappearing, departing, running away: A surfeit of children in Europe?,Terre des Hommes, 2009

[3] Μελέτη Summit, κεφάλαιο 3.3.6

[4] Μελέτη Summit, κεφάλαιο 3.2.5 και 3.3.6

[5] Μελέτη Summit, κεφάλαιο 3.2.2.

[6] Για περισσότερες πληροφορίες, βλ. επίσης υπόμνημα της νομολογίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες και Εξόριστους/Ευρωπαϊκού Νομικού Δικτύου για το Άσυλο (ECRE/ELENA) σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού του Δουβλίνου στις υποθέσεις οικογενειακής επανένταξης (2018).

[7] Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την Ευρωπαϊκή Συνοριακή και Ακτοφυλακή και την κατάργηση της κοινής δράσης του Συμβουλίου αριθ. 98/700/ΔΕΥ, του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1052/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 2016/1624 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (Σεπτέμβριος 2018)